فتح دوباره فولاد خوزستان؛ تولد بریکت احیایی از دل پسماند صنعتی
در روزگاری که صنایع کشور زیر فشار محدودیتهای انرژی و هزینههای سنگین تولید قرار دارند، فولاد خوزستان بار دیگر روایت تازهای از «ایران میتواند» را رقم زده است؛ روایتی که نه در آزمایشگاههای پیشرفته خارجی، بلکه در دل خوزستان و با جسارت و باور مهندسان ایرانی شکل گرفته است. محصول این خلاقیت، تولید بریکت احیایی از لجن صنعتی است؛ دستاوردی که تا امروز در هیچ کشور دیگری در مقیاس صنعتی تحقق نیافته و اکنون نام ایران را بر فراز یک نوآوری کمنظیر قرار داده است.
از چالش صنعتی تا سرمایه ملی
لجن صنعتی حاصل از فرآیند احیا، سالها بهعنوان پسماندی دردسرساز شناخته میشد؛ مادهای با آهن بالا اما فاقد امکان استفاده مستقیم در کورههای ذوب. تیم بازیافت ضایعات صنعتی فولاد خوزستان با بررسی دقیق ترکیب شیمیایی این لجن – شامل حدود ۷۰ درصد آهن کل و ۳۰ درصد آهن فلزی – به این نتیجه رسید که این مواد نه دورریز، بلکه یک ذخیره ارزشمند پنهان هستند.
جایی که خلاقیت جایگزین هزینه شد
این پروژه نه با واردات تجهیزات خارجی آغاز شد و نه با هزینههای سنگین. بر پایه اصلاح فرآیند، طراحی داخلی و اتکای کامل به دانش فنی مهندسان ایرانی پیش رفت؛ نمونهای شفاف از نوآوری بومی، درست همان چیزی که صنعت امروز کشور بیش از هر زمان دیگر به آن نیاز دارد. فرآیند کار از خشکسازی لجن آغاز میشود و سپس با ترکیب مواد افزودنی مهندسیشده، بریکت اولیه با استحکام کافی شکل میگیرد. اما نقطه اوج پروژه مرحله احیاست؛ جایی که نتایج آزمایشها حتی متخصصان را شگفتزده کرد: آهن کل: ۸۵ تا ۹۰ درصد، آهن فلزی: ۸۰ تا ۸۵ درصد، متالیزیشن: ۹۳ تا ۹۶ درصد و استحکام: ۲۶۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم بر بریکت. این یعنی محصولی که نهتنها در واحد احیای مستقیم کنار گندله بهکار میرود، بلکه پس از خروج از کوره نیز همانند آهن اسفنجی قابلیت شارژ در کوره قوس الکتریکی را دارد.
از پسماند به پیشران تولید
فولاد خوزستان اکنون روزانه حدود ۴۰۰ تن بریکت احیایی تولید میکند و توسعه ظرفیت نیز در دستور کار قرار دارد. اما مهمتر از حجم تولید، این واقعیت است که برای نخستینبار ۱۰۰ درصد لجن صنعتی بخش احیا به چرخه تولید بازمیگردد؛ اقدامی که یک چالش مزمن زیستمحیطی را مرتفع میکند و ارزش افزودهای پایدار از دل یک پسماند قدیمی خلق میسازد.
یک دستاورد صنعتی با ابعاد ملی
این پروژه صرفاً یک موفقیت فنی نیست؛ پیام روشنی برای صنعت ایران دارد: اگر مسیر درست ترسیم شود، توان بومی قادر است معجزه کند. در زمانی که برخی نسبت به امکانپذیری صنعتی این فناوری تردید داشتند، فولاد خوزستان پاسخی عملی، قاطع و الهامبخش ارائه داد؛ پاسخی که میتواند مبنای یک استاندارد جهانی در بازیافت مواد آهندار شود. نوآوری بریکت احیایی از لجن صنعتی، نشانهای از توانمندی ملی است؛ یادآوری اینکه وقتی مهندسان ایرانی پسماند را به محصول تبدیل میکنند و مسیرهای نرفته را میپیمایند، ایران میتواند راهی تازه بیافریند. این دستاورد، نه فقط برای فولاد خوزستان، بلکه برای کل صنعت فولاد ایران یک گام بزرگ به جلو است؛ گامی که جهان ناگزیر از دیدن آن خواهد بود.
