فولاد اکسین خوزستان؛ حلقهای راهبردی در تابآوری صنعت فولاد ایران
در شرایطی که اقتصاد ایران سالهاست با فشار تحریمها، نوسانات ارزی، محدودیتهای انرژی و تنگناهای تأمین مالی دستوپنجه نرم میکند، مفهوم «تابآوری صنعتی» بیش از هر زمان دیگری به یک ضرورت راهبردی بدل شده است. در این میان، صنعت فولاد بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی تولید، اشتغال و ارزآوری کشور، نقشی کلیدی در حفظ ثبات اقتصادی ایفا میکند. در زنجیره پیچیده و بههمپیوسته فولاد ایران، شرکتهایی وجود دارند که اگرچه کمتر در کانون توجه افکار عمومی بودهاند، اما نقشی حیاتی در تداوم این زنجیره و افزایش تابآوری آن بر عهده دارند؛ فولاد اکسین خوزستان یکی از مهمترین این بازیگران است.
فولاد اکسین خوزستان بهعنوان بزرگترین تولیدکننده ورقهای عریض فولادی در کشور، جایگاهی منحصربهفرد در زنجیره ارزش فولاد دارد. محصولاتی که این شرکت تولید میکند، نه کالای واسطهای ساده، بلکه مواد اولیهای راهبردی برای صنایع مادر همچون نفت، گاز، پتروشیمی، کشتیسازی، مخازن تحت فشار، صنایع سنگین و پروژههای بزرگ زیرساختی است. به بیان دیگر، توقف یا تضعیف عملکرد فولاد اکسین، تنها یک مسئله بنگاهی نیست، بلکه میتواند زنجیرهای از اختلالات را در صنایع بالادستی و پاییندستی کشور ایجاد کند.
از منظر تابآوری، اهمیت فولاد اکسین در «کاهش وابستگی خارجی» معنا پیدا میکند. در سالهایی نهچندان دور، بخش قابل توجهی از ورقهای عریض و خاص مورد نیاز کشور از طریق واردات تأمین میشد؛ وارداتی که هم پرهزینه بود و هم در شرایط تحریم، با ریسکهای جدی همراه میشد. توسعه ظرفیت تولید فولاد اکسین و تثبیت جایگاه آن در بازار داخلی، عملاً کشور را از یک گلوگاه راهبردی عبور داده و امکان بومیسازی پروژههای بزرگ صنعتی را فراهم کرده است. این دستاورد، مصداق روشن تابآوری ساختاری در اقتصاد ملی است.
در حوزه صادرات و ارزآوری نیز فولاد اکسین نقش قابل توجهی ایفا میکند. تولید محصولات خاص و با ارزش افزوده بالا، این شرکت را از رقابت صرف بر سر فولادهای معمولی و کمحاشیه خارج کرده و امکان حضور هدفمند در بازارهای منطقهای و فرامنطقهای را فراهم آورده است. صادرات ورقهای عریض فولادی، نهتنها به ورود ارز به کشور کمک میکند، بلکه نشاندهنده توان فنی و صنعتی ایران در تولید محصولات پیشرفته فولادی است؛ موضوعی که در دیپلماسی اقتصادی و صنعتی کشور نیز اهمیت فزایندهای دارد.
اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم فولاد اکسین، بعد دیگری از اثرگذاری این شرکت در توسعه پایدار است. استقرار این مجموعه در استان خوزستان، استانی که با وجود برخورداری از منابع عظیم طبیعی، سالها با چالشهای بیکاری و توسعهنیافتگی متوازن مواجه بوده، اهمیت اجتماعی و منطقهای این شرکت را دوچندان میکند. فولاد اکسین نهتنها برای هزاران نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده، بلکه از طریق زنجیره تأمین، حملونقل، خدمات فنی و پیمانکاری، به شکل غیرمستقیم نیز نقش مهمی در معیشت خانوارهای بسیاری ایفا میکند.
در سطح کلان، تجربه فولاد اکسین نشان میدهد که توسعه صنعتی زمانی پایدار و تابآور خواهد بود که بر «تکمیل زنجیره ارزش» استوار شود. تمرکز صرف بر تولید فولاد خام، اگرچه در کوتاهمدت آمار تولید را افزایش میدهد، اما در بلندمدت نمیتواند پاسخگوی نیازهای اقتصاد ملی باشد. حرکت بهسوی تولید محصولات خاص، افزایش عمق ساخت داخل و پیوند مؤثر با صنایع پاییندستی، مسیری است که فولاد اکسین در آن نقشآفرینی کرده و میتواند بهعنوان یک الگوی قابل اتکا مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
البته تابآوری، مفهومی ایستا نیست و نیازمند حمایت هوشمندانه، ثبات در سیاستگذاری و توجه به زیرساختهایی همچون انرژی، تأمین مالی و فناوری است. اگر این الزامات بهدرستی دیده شود، شرکتهایی مانند فولاد اکسین خوزستان میتوانند نهتنها از چالشها عبور کنند، بلکه به پیشرانهای توسعه صنعتی کشور تبدیل شوند. در نهایت، فولاد اکسین خوزستان را باید فراتر از یک واحد تولیدی دید؛ این شرکت حلقهای راهبردی در زنجیره فولاد ایران، نمادی از توان صنعتی بومی و یکی از پایههای تابآوری اقتصاد ملی است. تقویت و پشتیبانی از چنین بنگاههایی، سرمایهگذاری برای آیندهای باثباتتر، مولدتر و امیدوارکنندهتر برای اقتصاد ایران خواهد بود.
