با تشدید محدودیتهای برق و جهش هزینه انرژی
فولاد در آستانه تابآوری صفر؛ زنگ خطر بحران ملی انرژی برای صنعت مادر کشور
صنعت فولاد ایران در حالی وارد فصل تازهای از محدودیتهای سنگین انرژی شده که فعالان این حوزه از رسیدن آن به «مرز بحران تابآوری» خبر میدهند؛ نقطهای که به باور آنان، میتواند تبعات آن از سطح یک صنعت فراتر رفته و به اقتصاد ملی سرایت کند.
وحید یعقوبی با اشاره به تداوم ناترازی انرژی در کشور تأکید کرده است که فشار ناشی از محدودیتهای برق در ماههای اخیر به شکل کمسابقهای تشدید شده؛ تا جایی که در خردادماه محدودیت تأمین برق به حدود ۶۰ درصد رسیده و برای تیر و مرداد نیز اعمال محدودیت ۸۰ تا ۸۵ درصدی به واحدهای فولادی ابلاغ شده است.
به گفته او، تناقض اصلی در این است که صنعت فولاد با وجود مصرف حدود ۷ درصدی از برق کشور، بیش از نیمی از بار محدودیتهای مدیریت انرژی را تحمل میکند؛ وضعیتی که به اعتقاد فعالان این حوزه، نشاندهنده عدم توازن جدی در سیاستگذاری انرژی است.
در بخش تأمین برق نیز تصویر پیچیدهتر میشود؛ جایی که صنعت فولاد سالانه حدود ۵۵۰۰ مگاوات برق مصرف میکند و بیش از ۳۸۰۰ مگاوات آن را از طریق ظرفیتهای خودتأمین و نیروگاههای اختصاصی پوشش میدهد. با این حال، حتی این سطح از خودکفایی نیز نتوانسته از فشار محدودیتهای گسترده جلوگیری کند.
همزمان، جهش هزینه انرژی نیز به بحران دامن زده است؛ بهطوریکه نرخ برق در هشت سال گذشته بیش از ۳۵ برابر افزایش یافته و در کنار آن رشد قیمت گاز و محدودیتهای تأمین، حاشیه سود شرکتهای بزرگ فولادی را از ۳۳ درصد در سال ۱۳۹۹ به حدود ۶ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش داده است.
به گفته فعالان صنعت، این روند به معنای ورود فولاد به محدودهای است که دیگر بازدهی اقتصادی آن زیر سطح تورم قرار گرفته و عملاً سیگنال کاهش جذابیت سرمایهگذاری در یکی از صنایع مادر کشور را صادر میکند.
فولاد به عنوان یک صنعت راهبردی در زنجیره بسیاری از صنایع پاییندستی، اکنون همزمان با فشار انرژی، در معرض تهدید جدی تداوم تولید قرار گرفته است؛ تهدیدی که در صورت تداوم، میتواند اثرات آن به سایر بخشهای صنعتی و صادراتی نیز تسری یابد.
در همین چارچوب، پیشنهاد شده است که ساختار عرضه برق در بورس انرژی مشابه بورس کالا تفکیک شود تا صنایع مختلف بتوانند متناسب با ویژگیهای تولیدی خود، به انرژی پایدارتر و اقتصادیتری دسترسی داشته باشند.
جمعبندی فعالان این حوزه روشن است: اگر روند فعلی محدودیتهای انرژی اصلاح نشود، صنعت فولاد از مرحله هشدار عبور کرده و وارد فاز بحران عملیاتی خواهد شد؛ بحرانی که نشانههای آن همین امروز در کاهش سودآوری و افت تابآوری تولید آشکار شده است.
