کیوان جعفری طهرانی، پژوهشگر اقتصاد بین‌الملل، نسبت به تداوم نوسانات بازارهای جهانی و محدودیت انتقال هزینه‌های تولید به قیمت
افزایش هزینه‌ها، کاهش قدرت قیمت‌گذاری؛ چالش تازه فولاد جهانی
هم‌زمانی تنش‌های ژئوپلیتیک، افزایش هزینه‌های انرژی و حمل‌ونقل، ضعف نسبی تقاضا و مازاد ظرفیت تولید، بازار جهانی فولاد را با چشم‌اندازی پرمخاطره روبه‌رو کرده است؛ شرایطی که در کنار نوسانات بازار بدهی آمریکا، می‌تواند حاشیه سود تولیدکنندگان و ثبات تجارت فولاد را تحت فشار قرار دهد.
بازار جهانی فولاد در شرایطی با افزایش مخاطرات تأمین و هزینه‌های تولید مواجه است که ضعف تقاضا و مازاد ظرفیت، امکان جبران کامل این هزینه‌ها از طریق افزایش قیمت فروش را محدود می‌کند. در این میان، تنش‌های خاورمیانه و اختلال احتمالی در مسیرهای راهبردی حمل‌ونقل، امنیت تأمین مواد اولیه را به یکی از عوامل تعیین‌کننده در رقابت‌پذیری تولیدکنندگان تبدیل کرده است.
کیوان جعفری طهرانی، پژوهشگر اقتصاد بین‌الملل و تحلیلگر ارشد بازار جهانی فولاد، با اشاره به تحولات بازار کار و اوراق قرضه آمریکا، وضعیت اقتصاد جهانی را از منظر نرخ بهره، تورم و تنش‌های ژئوپلیتیک تشریح کرد و نسبت به پیامدهای این متغیرها بر بازارهای مالی و کالایی هشدار داد.
وی با اشاره به گزارش اشتغال غیرکشاورزی آمریکا برای سپتامبر گفت: بر اساس این گزارش که در ۹ اکتبر منتشر شد، اقتصاد آمریکا تنها ۲۹ هزار شغل جدید ایجاد کرد؛ رقمی که به‌مراتب پایین‌تر از پیش‌بینی ۷۲ هزار شغل بود. نرخ بیکاری نیز به ۴.۲ درصد افزایش یافت و احتمال افزایش نرخ بهره در ماه اکتبر کاهش پیدا کرد.
جعفری طهرانی افزود: با وجود ضعف آمار اشتغال، بازده اوراق خزانه‌داری ۳۰ساله آمریکا برای مدتی از ۵.۶ درصد عبور کرد؛ موضوعی که از تداوم فشار در بازار بدهی حکایت دارد. به گفته وی، ماندگاری تورم، بالا بودن قیمت نفت و تنش‌های ژئوپلیتیک همچنان بر انتظارات بازار اثر می‌گذارند و مسیر سیاست پولی آمریکا را با عدم‌قطعیت همراه می‌کنند.
وی همچنین با اشاره به افزایش سالانه ۳.۷ درصدی شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا در سپتامبر، تأکید کرد که چسبندگی تورم می‌تواند مانع از کاهش سریع فشارهای پولی شود. در چنین شرایطی، نوسانات نرخ بهره و دلار بر ارزش‌گذاری دارایی‌های مالی و بازارهای کالایی اثرگذار خواهد بود.
زنجیره تأمین فولاد زیر فشار بحران‌های منطقه‌ای
این تحلیلگر بازار جهانی فولاد با اشاره به تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک بر تجارت مواد معدنی و محصولات فولادی گفت: بازار جهانی فولاد تنها با مسئله کمبود عرضه یا افزایش قیمت روبه‌رو نیست؛ بلکه افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی و حمل‌ونقل، در کنار ضعف نسبی تقاضا، مازاد ظرفیت تولید و تشدید محدودیت‌های تجاری، شرایط پیچیده‌تری ایجاد کرده است.
به گفته جعفری طهرانی، در چنین فضایی، امنیت دسترسی به مواد اولیه و هزینه تحویل آن‌ها به‌اندازه قیمت اسمی سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و قراضه اهمیت پیدا کرده است. اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل می‌تواند هزینه تمام‌شده تولید را افزایش دهد، اما این افزایش الزاماً به رشد متناسب قیمت فولاد منجر نمی‌شود.
وی با اشاره به چشم‌انداز انجمن جهانی فولاد که در اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، اظهار کرد: تقاضای جهانی فولاد برای سال ۲۰۲۶ حدود یک‌میلیارد و ۷۲۲ میلیون تن برآورد شده و برای سال ۲۰۲۷ رشد ۱.۷ درصدی و رسیدن آن به یک‌میلیارد و ۷۵۲ میلیون تن پیش‌بینی می‌شود. با این حال، افت تقاضای چین و اختلالات انرژی در خاورمیانه همچنان از عوامل اصلی نگرانی در بازار به شمار می‌روند.
افزایش هزینه‌ها؛ بدون تضمین رشد قیمت فولاد
جعفری طهرانی تأکید کرد که نمی‌توان افزایش پایدار قیمت همه محصولات فولادی را صرفاً به تداوم تنش‌های ژئوپلیتیک نسبت داد. از یک سو، افزایش هزینه انرژی، مواد اولیه و حمل‌ونقل بر تولیدکنندگان فشار وارد می‌کند و از سوی دیگر، تقاضای ضعیف و ظرفیت مازاد جهانی، قدرت آن‌ها را برای انتقال این هزینه‌ها به خریداران کاهش می‌دهد.
این وضعیت می‌تواند حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار دهد و اختلاف قیمت میان بازارهای منطقه‌ای را افزایش دهد؛ به‌ویژه در شرایطی که محدودیت‌های تجاری و نااطمینانی در مسیرهای تأمین، هزینه و زمان تحویل محصولات را تغییر می‌دهند.
سال ۲۰۲۷؛ بهبود مشروط به کاهش نااطمینانی‌ها
این پژوهشگر اقتصاد بین‌الملل در جمع‌بندی ارزیابی خود از آینده بازار فولاد گفت: در کوتاه‌مدت باید انتظار نوسانات بالا، افزایش اهمیت امنیت تأمین و تفاوت بیشتر قیمت‌ها در بازارهای منطقه‌ای را داشت. به گفته وی، رشد پیش‌بینی‌شده تقاضا در سال ۲۰۲۷ می‌تواند از بازار حمایت کند، اما تحقق این چشم‌انداز به روند تحولات خاورمیانه، وضعیت اقتصاد چین و عادی‌شدن مسیرهای تأمین وابسته است.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که مخاطره اصلی بازار فولاد فقط افزایش قیمت نهاده‌ها نیست؛ بلکه ناتوانی احتمالی تولیدکنندگان در جبران هزینه‌های فزاینده از محل فروش نیز به چالشی جدی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، مدیریت هزینه، دسترسی پایدار به مواد اولیه و حفظ مسیرهای مطمئن تجارت، نقش مهمی در رقابت‌پذیری فولادسازان خواهد داشت.
