فراتر از برنامه تولید؛ شتاب نفت و گاز اروندان در توسعه میادین نفتی غرب کارون
شرکت نفت و گاز اروندان با تحقق ۱۰۳ درصدی برنامه تولید، افزایش ظرفیت تولید در میدان آزادگان، ورود میدان سوسنگرد به مدار تولید و کاهش چشمگیر گازسوزی دارخوین، سالی پُرشتاب را پشت سر گذاشت و با برنامههای توسعهای، افق تازهای برای افزایش تولید نفت در غرب کارون ترسیم کرده است
نفت برای اقتصاد ایران، یکی از مهمترین منابع درآمدی و ارزآوری کشور و پیشران بخش قابل توجهی از فعالیتهای صنعتی، اقتصادی و عمرانی به شمار میرود. از این رو، افزایش ظرفیت تولید، توسعه میادین، صیانت از مخازن و جلوگیری از هدررفت منابع هیدروکربوری، مستقیماً با منافع اقتصادی کشور پیوند دارد. اهمیت این موضوع در میادین مشترک دوچندان است؛ جایی که سرعت توسعه و بهرهبرداری میتواند در میزان برداشت و سهم کشور از ذخایر مشترک تعیینکننده باشد.
در این میان، شرکت نفت و گاز اروندان یکی از مجموعههای مهم تولیدی صنعت نفت در غرب کارون است که مسئولیت بهرهبرداری و توسعه طیف گستردهای از میادین نفتی مشترک و مستقل را بر عهده دارد؛ از آزادگان، یادآوران و دارخوین تا جفیر، یاران، سهراب، سوسنگرد، اروند، مشتاق، خرمشهر، امید، مهر و سپهر. گستره فعالیت این شرکت، جایگاه آن را در تولید نفت کشور و همچنین ظرفیتهای توسعهای غرب کارون برجسته میکند؛ منطقهای که بخش مهمی از ذخایر نفتی ایران را در خود جای داده است.
عملکرد سال گذشته شرکت نفت و گاز اروندان نشان میدهد که این مجموعه در کنار حفظ تولید موجود، مسیر افزایش ظرفیت، توسعه میادین، استفاده مؤثرتر از منابع و کاهش هدررفت گازهای همراه نفت را نیز دنبال کرده است؛ مجموعه اقداماتی که به گفته حمید دریس، مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان، با اتکا به توان فنی و عملیاتی کارکنان و متخصصان این شرکت به اجرا درآمده است.
تحقق ۱۰۳ درصدی برنامه تولید
حمید دریس در نشست خبری با رسانههای استان خوزستان که هفتم شهریورماه به مناسبت هفته دولت برگزار شد، با اشاره به عملکرد تولیدی شرکت اظهار کرد: شرکت نفت و گاز اروندان در سال گذشته بیش از برنامه تدوینشده تولید کرد و بر اساس آمار مقایسهای، ۱۰۳ درصد برنامه تولید انباشتی شرکت محقق شد.
وی با بیان اینکه ظرفیت واقعی تولید مبنای برنامهریزیهای سالانه و بلندمدت شرکت است، افزود: در میدان آزادگان نیز ظرفیت تولید نسبت به برنامه مصوب افزایش یافت و حدود ۲۵ هزار بشکه افزایش تولید نسبت به برنامه پیشبینیشده محقق شد.
دریس تأکید کرد: اروندان همزمان مسئولیت توسعه و بهرهبرداری را دنبال میکند و نگهداشت و افزایش تولید نیز بخشی از فرآیند توسعه محسوب میشود؛ چراکه با توجه به افت طبیعی چاهها، حفظ سطح تولید نیازمند انجام عملیات تعمیر، ترمیم، حفاری و توسعهای است.
به گفته مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان، در میدان آزادگان با وجود محدودیتهایی در زمینه تعمیر و حفاری چاههای جدید، تلاش شد افت طبیعی تولید چاهها جبران شود و در کنار نگهداشت تولید، افزایش واقعی تولید نیز رقم بخورد.
راهبری مستقیم عملیات فنی و ورود چاههای جدید به مدار تولید
یکی از اقدامات قابل توجه اروندان در سال گذشته، افزایش نقش متخصصان این شرکت در راهبری عملیات حفاری و تعمیر چاهها بود.
دریس با اشاره به این موضوع گفت: برای نخستینبار با همکاری شرکت ملی حفاری ایران، عملیات حفاری و تعمیر سه حلقه چاه با راهبری متخصصان شرکت نفت و گاز اروندان انجام شد. در میدان دارخوین، چاه شماره ۸ با راهبری اروندان وارد مدار تولید شد و روزانه حدود سه هزار بشکه به تولید میدان اضافه کرد. چاه شماره ۷ نیز در برنامه قرار دارد و پس از انجام عملیات تعمیر، وارد مدار تولید خواهد شد.
این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که افزایش تولید تنها به حفر چاه جدید محدود نمیشود و مدیریت صحیح چاههای موجود، انجام عملیات تعمیر و ترمیم و استفاده از ظرفیتهای فنی برای بازگرداندن چاهها به مدار نیز بخشی از فرآیند صیانت و افزایش تولید محسوب میشود.
سوسنگرد؛ میدان ۲۰ ساله وارد مدار تولید شد
در میان برنامههای توسعهای اروندان، میدان سوسنگرد جایگاه ویژهای دارد؛ میدانی که حدود ۲۰ سال پیش اکتشاف شده بود اما اکنون با راهبری شرکت نفت و گاز اروندان وارد مرحله تولید شده است.
مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان با اعلام این خبر گفت: چاه اکتشافی شماره ۴ سوسنگرد با راهبری این شرکت تولیدی شده و این میدان پس از حدود دو دهه برای نخستینبار به تولید رسیده است. توسعه میدان سوسنگرد از صفر تا صد در اختیار شرکت نفت و گاز اروندان قرار گرفته و برنامه توسعه فاز نخست آن نیز تدوین شده است.
بر اساس برنامه پیشبینیشده، در فاز نخست توسعه میدان سوسنگرد دستیابی به تولید روزانه ۱۸ هزار بشکه نفت هدفگذاری شده است؛ ظرفیتی که میتواند سوسنگرد را از یک میدان اکتشافی قدیمی به یکی از محورهای جدید تولید در غرب کارون تبدیل کند.
دریس همچنین از برنامه توسعه یک مخزن دیگر در بخش ایلام خبر داد و گفت: در این منطقه، علاوه بر توسعه مخازن، حفاری افقی نیز پیشبینی شده است تا امکان بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود فراهم شود.
از گازسوزی تا تولید ثروت؛ دارخوین در مسیر جمعآوری کامل گازهای همراه
یکی از مهمترین محورهای عملکرد اروندان، مدیریت گازهای همراه نفت در میدان دارخوین است؛ موضوعی که همزمان دارای ابعاد اقتصادی، فنی و زیستمحیطی است.
دریس با اشاره به اقدامات انجامشده در این میدان اظهار کرد: با تعمیر کمپرسورهایی که مدتها از مدار خارج بودند، بخش قابل توجهی از گازهای همراه نفت که در حال سوختن بود، جمعآوری شد و میزان گازسوزی به شکل محسوسی کاهش یافت. در گذشته حدود ۳۰۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز در این مجموعه در حال سوختن بود که با اقدامات انجامشده، بخش عمده آن جمعآوری شد و اکنون میزان گاز ارسالی به فلر به حدود ۷ تا ۹ میلیون فوت مکعب در روز رسیده است.
مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان همچنین از نزدیک شدن خط لوله جمعآوری گازهای همراه دارخوین به مرحله بهرهبرداری خبر داد و گفت: این خط لوله با ظرفیت انتقال حدود ۷۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز، امکان جمعآوری گازهای باقیمانده را فراهم میکند.
اهمیت این اقدام تنها در کاهش گازسوزی و آلایندگی خلاصه نمیشود. گاز همراه نفت، یک منبع ارزشمند اقتصادی است که با جمعآوری آن میتوان از هدررفت منابع جلوگیری کرد و آن را در زنجیره تولید و فرآورش مورد استفاده قرار داد. بخشی از این گاز نیز برای تزریق به مخزن و ازدیاد برداشت مورد استفاده قرار میگیرد؛ اقدامی که با افزایش ضریب بازیافت نهایی مخزن، امکان برداشت بیشتر نفت از ذخایر موجود را فراهم میکند.
به این ترتیب، آنچه در گذشته بخشی از آن در مشعلها میسوخت، اکنون میتواند به خوراک صنعتی، منبع انرژی و عاملی برای افزایش برداشت نفت تبدیل شود؛ رویکردی که همزمان منافع اقتصادی و ملاحظات زیستمحیطی را دنبال میکند.
۱۲ روز تا بازگشت تولید؛ روایت تابآوری اروندان در جنگ
عملکرد اروندان در سال گذشته تنها به شرایط عادی تولید محدود نشد. جنگ و آسیب به برخی تأسیسات نفتی، یکی دیگر از آزمونهای مهم این شرکت بود.
دریس با اشاره به حضور شبانهروزی کارکنان شرکت در جریان جنگ گفت: کارکنان اروندان با روحیهای ایثارگرانه در تأسیسات حضور داشتند و مدیران و مسئولان عملیاتی مناطق نیز بهصورت شبانهروزی در محل فعالیت خود حاضر بودند. با وجود آسیبهایی که به برخی نقاط وارد شد، کارکنان شرکت توانستند ظرف ۱۲ روز تولید را به مدار بازگردانند.
این بازگشت سریع به مدار تولید را میتوان یکی از نشانههای تابآوری عملیاتی شرکت دانست؛ چراکه در صنعت نفت، توقف تولید تنها به معنای از دست رفتن بخشی از درآمد نیست و تداوم تولید، حفاظت از تأسیسات و بازگرداندن سریع ظرفیت آسیبدیده، بخشی از امنیت انرژی و اقتصادی کشور محسوب میشود.
اشتغال متناسب با توسعه؛ نه ایجاد شغل خارج از ظرفیت تولید
یکی از موضوعات مطرحشده در این نشست، اشتغال جوانان خوزستانی بود. مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان در این زمینه با تفکیک مأموریت تولید از اشتغالزایی گفت: اروندان یک شرکت تولیدی است و نه یک شرکت اشتغالزایی، اما فعالیتهای تولیدی و توسعهای آن به نیروی انسانی نیاز دارد.
دریس تأکید کرد: هر زمان متناسب با توسعه فعالیتها، میدانهای جدید، پروژهها و نیاز واقعی شرکت ظرفیت جذب نیروی انسانی ایجاد شود، جذب نیرو انجام خواهد شد. این نگاه، اشتغال را در پیوند با توسعه واقعی فعالیتهای شرکت تعریف میکند؛ به این معنا که افزایش ظرفیت تولید، توسعه میادین و اجرای پروژههای جدید میتواند به ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم منجر شود، اما جذب نیروی انسانی نیز باید متناسب با نیاز و ظرفیت عملیاتی مجموعه صورت گیرد.
توسعهای که محیط پیرامونی را نبیند، پایدار نخواهد بود
دریس در بخش دیگری از سخنان خود، توجه به محیط پیرامونی تأسیسات نفتی را از الزامات توسعه پایدار دانست و گفت: اگر صنعت نفت نسبت به محیط پیرامونی خود بیتفاوت باشد، در مسیر توسعه با مشکلات مواجه خواهد شد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در مناطق نفتی اظهار کرد: صنعت نفت طی سالهای گذشته در حوزههایی مانند فاضلاب شهری، آموزش و پرورش، مدرسهسازی، تعمیر و توسعه مدارس و برخی زیرساختهای ورزشی خدمات متعددی ارائه کرده است.
مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان تأکید کرد که مسئولیت اجتماعی تنها به پرداخت منابع مالی محدود نمیشود و میتوان با استفاده از ظرفیتهای قانونی و اجرایی، خدمات زیرساختی و ماندگارتری برای جوامع پیرامونی ایجاد کرد.
از نگهداشت تولید تا ساختن آینده تولید
آنچه از عملکرد سال گذشته و برنامههای پیشروی شرکت نفت و گاز اروندان قابل مشاهده است، حرکت همزمان در چند مسیر است؛ حفظ تولید موجود، جبران افت طبیعی چاهها، افزایش ظرفیت تولید، ورود چاههای جدید به مدار، توسعه میادین، جمعآوری گازهای همراه و استفاده از این منابع برای فرآورش و ازدیاد برداشت.
چشمانداز اروندان نیز حرکت به سمت تبدیل شدن به یک شرکت نفتی دانشبنیان و افزایش ارزشآفرینی در زنجیره کشف، استحصال، فرآورش و انتقال نفت خام است؛ مسیری که در اهداف کلان شرکت، افزایش پایدار تولید، استمرار تولید، توسعه سریعتر میادین مشترک و کوچک، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، بهرهگیری از فناوری ملی و ساخت داخل و صیانت مستمر از مخازن را دنبال میکند.
هدفگذاری برای تولید روزانه یک میلیون بشکه نفت، اگرچه یک افق بلندمدت است، اما اهمیت آن در این است که مسیر آینده شرکت را از یک مجموعه صرفاً بهرهبردار به مجموعهای توسعهمحور ترسیم میکند؛ مجموعهای که قرار است همزمان تولید را حفظ کند، ظرفیتهای جدید ایجاد کند و از منابع موجود ارزش بیشتری برای کشور خلق کند.
در نهایت، عملکرد اروندان را میتوان در چهار محور خلاصه کرد: تولید فراتر از برنامه، توسعه میادین، کاهش هدررفت منابع و تابآوری عملیاتی. اگر این مسیر با همین رویکرد ادامه یابد، غرب کارون میتواند بیش از گذشته به یکی از مهمترین کانونهای افزایش تولید نفت، توسعه اقتصادی، ارزآوری و خلق ارزش برای کشور تبدیل شود.این نسخه را عمداً فنیتر، متینتر و کماغراقتر کردم. بهخصوص برای مدیر فنی، تلاش کردم اصطلاحاتی مثل افت طبیعی چاه، نگهداشت تولید، تعمیر و ترمیم، راهبری حفاری، گاز همراه، فلر، تزریق گاز و ضریب بازیافت در متن طبیعی و درست استفاده شوند.
یک نکته مهم هم برای نسخه نهایی: عدد «۳۰۰ میلیون فوت مکعب» و کاهش آن به «۷ تا ۹ میلیون فوت مکعب» را بهتر است دقیقاً با متن ضبطشده مصاحبه تطبیق دهیم؛ چون این گزارش قرار است توسط مدیرعامل و مدیر فنی بررسی شود و در چنین گزارشی، دقت عددی از زیبایی نثر مهمتر است.
