توقف کشتی‌ها در بنادر جنوبی؛
صادرات فولاد ایران در انتظار عبور از محاصره
کیوان جعفری طهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای بین‌المللی آهن و فولاد، از معطلی یک تا سه‌ماهه برخی کشتی‌های حامل محصولات زنجیره آهن و فولاد در بنادر جنوبی کشور خبر داد؛ کشتی‌هایی که محموله‌های خود را در بنادری همچون شهید رجایی، بندر امام خمینی(ره) و چابهار بارگیری کرده‌اند، اما همچنان در انتظار حرکت به سمت مقاصد صادراتی خود هستند.
به گفته وی، بررسی فهرست بارگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد محموله‌هایی از جمله شمش فولادی، بریکت گرم و سنگ‌آهن در بنادر کشور بارگیری شده‌اند، اما برخی کشتی‌های عازم چین و مسیرهای دورتر، تاکنون موفق به عبور از محدوده محاصره دریایی آمریکا نشده‌اند و زمان ازسرگیری حرکت آن‌ها مشخص نیست.
وی با اشاره به تغییر موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه اظهار کرد: این نیروها که پیش‌تر در محدوده دریای عمان حضور داشتند، اکنون به محدوده ورودی دریای عرب و نزدیکی بندر گوادر پاکستان عقب‌تر رفته‌اند تا کمتر در برد موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار گیرند. در چنین شرایطی، برخی کشتی‌ها جابه‌جایی محموله‌ها را به‌ویژه در محدوده دریای عمان انجام می‌دهند و برخی دیگر با پذیرش ریسک، بارگیری کرده و در انتظار پایان محاصره برای ادامه مسیر هستند.
افزایش هزینه حمل؛ فشار مضاعف بر صادرات مواد اولیه فولاد
تحلیلگر ارشد بازارهای بین‌المللی آهن و فولاد با تأکید بر افزایش هزینه حمل دریایی گفت: محصولات بالادستی زنجیره فولاد، به‌ویژه سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله، بیش از سایر محصولات از این وضعیت آسیب می‌بینند؛ زیرا افزایش هزینه حمل، مزیت اقتصادی صادرات آن‌ها را کاهش داده است.
بر اساس این اظهارات، هزینه حمل دریایی یک کشتی سوپرمکس با ظرفیت ۵۰ هزار تن به بیش از ۴۰ دلار به ازای هر تن رسیده است. این در حالی است که قیمت فوب کنسانتره و گندله حدود ۶۲ تا ۷۴ دلار در هر تن برآورد می‌شود. بنابراین، با احتساب هزینه حمل، ارسال این محصولات به چین حتی مستقل از محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی نیز از توجیه اقتصادی برخوردار نیست.
جعفری طهرانی با اشاره به تفاوت شرایط صادرات محصولات مختلف زنجیره فولاد افزود: محموله‌های باارزش‌تر، از جمله بریکت گرم و شمش فولادی، به‌ویژه در مسیرهای منطقه‌ای مانند عمان، شرایط متفاوتی دارند؛ با این حال، در وضعیت فعلی صادرات قابل‌توجهی از این محصولات به چین و جنوب شرق آسیا انجام نمی‌شود.
ابهام در هزینه توقف کشتی‌ها
یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت، افزایش هزینه‌های ناشی از توقف کشتی‌هاست. به گفته این تحلیلگر، هنوز مشخص نیست هزینه دموراژ یا معطلی کشتی‌ها به‌طور کامل بر عهده صاحبان کالا خواهد بود یا شرکت‌های کشتیرانی نیز بخشی از این هزینه‌ها را تقبل خواهند کرد.
به این ترتیب، محدودیت در حرکت کشتی‌ها، افزایش هزینه حمل دریایی و بلاتکلیفی در تعیین مسئولیت هزینه‌های توقف، مجموعه‌ای از چالش‌ها را پیش روی صادرات محصولات زنجیره آهن و فولاد ایران قرار داده است؛ چالش‌هایی که در صورت تداوم، می‌توانند بر صرفه اقتصادی صادرات، هزینه‌های تجاری و روند دسترسی به بازارهای هدف تأثیر بگذارند.
